Is de Euthanasiewet immoreel? 13 november 2020, Wim van Dijk.

Art 293 uit het Wetboek van Strafrecht draagt de arts op Zorgvuldigheidseisen toe te passen bij een verzoek om Euthanasie. Dat is een onethische eis, omdat de arts daarvoor niet adequaat wordt opgeleid. De SCEN-arts al helemaal niet: die kent de patiënt niet en heeft slechts een extra opleiding van twee dagen en één terugkomdagdeel. Blijft de overheid vasthouden aan de wet en de KNMG aan de Richtlijn uitvoering Euthanasie en hulp bij zelfdoding dan is dat onrechtmatig, zo niet immoreel. Onrechtmatigheid is als iemands handelen (of nalaten) een inbreuk op een recht oplevert, in strijd is met een wettelijke plicht of in strijd is met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijke keer betaamt. Wijst een arts een Euthanasieverzoek af, dan brengt de arts schade toe aan de patiënt – cliënt.

Waaruit blijkt de incompetentie van de arts?

Ik heb 5 artsen (opleider, opleider-huisarts, gepensioneerde huisarts, bedrijfsarts en verpleeghuisarts) geïnterviewd over Euthanasie en de Zorgvuldigheidseisen. Zie ook De arts en Euthanasie.

Voor wat betreft de opleiding zeggen ze dat er weinig tot geen psychologische inzichten en zeker geen criteria zijn aangereikt voor het vaststellen van de mate van lijden (lichamelijk en/of psychi(atri)sch en/of aan een voltooid leven) of om te bezien of er sprake is van ondraaglijkheid. Deels geldt dat ook voor uitzichtloosheid.

Ondraaglijk lijden van de patiënt te laten vaststellen door een ander (bv. de arts) vinden ze subjectief. Het lijden op zichzelf is een subjectieve ervaring: bv. de pijngrens van patiënten is verschillend. Slechts de patiënt zelf kan dit lijden beoordelen. Het referentiekader van artsen is te verschillend om objectief de mate van pijn vast te kunnen stellen bij de patiënt. De geïnterviewden gaven aan Ondraaglijkheid niet vast te kunnen stellen.

Dat bewijst ook een recent oordeel van een Regionale Toetsingscommissie Euthanasie over euthanasie door een arts. Dat was onzorgvuldig gebeurd volgens die RTE omdat de arts niet had mogen concluderen dat de patiënte ondraaglijk leed (Volkskrant 13-11-2020). Het is te gek voor woorden dat die RTE dat kennelijk uit het dossier meende op te kunnen maken. De tegengestelde meningen bewijzen op zich al de subjectiviteit van een oordeel over Ondraaglijkheid. Het OM is ook niet met het oordeel van de RTE meegegaan.

Uitzichtloos lijden (of een prognose) is bij vooral (psychi(atri)sche aandoeningen feitelijk niet vast te stellen en de eis van “Geen andere redelijke oplossing is mogelijk” is te subjectief. Of een oplossing redelijk is kan alleen de patiënt beoordelen. Het is diens leven en lijden.

Opm.: er is uitzichtloos lijden omdat het lijden onbehandelbaar is en dan is een prognose qua resterende tijd mogelijk. Een uitspraak over uitzichtloos in de betekenis van voldoende zingeving in de rest van het leven is voor een arts of ieder ander dan de betrokkene onmogelijk.

Algemeen vonden de geïnterviewden dat het beter zou zijn, dat de arts niet betrokken moet zijn bij de besluitvorming over euthanasie. De beleving van de patiënt zou bij elke aandoening centraal moeten staan. De gepensioneerde arts zag voor zichzelf wel een taak bij Euthanasie.

Opm.: de Duurzaamheid van een Levenseindewens is vaak lastig te bepalen. Voor veel mensen is het moeilijk of soms een taboe om dat met hun kinderen en familie te bespreken en ze gaan er daarom ook niet mee naar hun huisarts. Ze houden hun Levenseindewens dan voor zich en daardoor kan het lijken alsof de Levenseindewens relatief recent is.

De Alternatieve route Euthanasie om de artsen uit hun dilemma’s te verlossen door hun rol sterk te beperken lijkt hen een goed alternatief, mits uiteraard e.e.a. zorgvuldig gebeurt.

De resultaten van de interviews dienen door een uitgebreider objectief onderzoek al dan niet te worden bevestigd. Blijkt het bovenstaande juist dan dragen zowel de KNMG als de wetgever bij wet de arts het toepassen van Zorgvuldigheidseisen op, waarvoor deze niet is gekwalificeerd. Als de KNMG en de wetgever dan toch willens en wetens vasthouden aan de Zorgvuldigheidseisen Ondraaglijkheid en Uitzichtloosheid dan gedragen zij zich in de ogen van Nieuwe Democratie immoreel. Voor een arts die beseft deze twee Zorgvuldigheidseisen zèlf niet toe te kunnen passen, toch voorgeeft dat te kunnen doen en er naar te handelen (bv. bij het afwijzen van Euthanasie) geldt dat in principe ook. Nieuwe Democratie is benieuwd naar wat de rechter van deze redenering zou vinden. Gaat deze daarin mee, dan moet de Euthanasiewet zeer ingrijpend worden veranderd.

In deze moderne tijd bevindt de arts zich in een moeilijke positie. Veel van hen willen graag enerzijds genezen en palliatief helpen en anderzijds helpen bij het menswaardig sterven. De verouderde morele opvattingen van de Euthanasiewet geworteld in 1886 (!) en de richtlijn Euthanasie van de KNMG houden de problemen rondom Euthanasie en hulp bij Levensbeëindiging in stand. De dreiging van de Medische Tuchtraad, de RTE, de Officier van Justitie en mogelijke problemen met de familie maakt artsen kopschuw (9 van de 10 artsen wil anno 2020 geen Euthanasie uitvoeren). Een nadere standpuntbepaling van de KNMG en de wetgever is noodzakelijk.

Nieuwe Democratie pleit voor veranderingen in de regie van het sterven.

Word lid. Slechts €12,50 per jaar.